قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
3316
تاريخ الفي ( فارسى )
كه در دور مصر و قاهره حصارى مستحكم بنا نهادند و قلعهاى ديگر بر كوهى كه به جبل مقّطم « 1 » اشتهار دارد بنا فرمود كه دورش هزار و نهصد و بيست و نه ذراع بود به ذراع هاشمى « 2 » و هنوز آن قلعه به اتمام نرسيده بود كه صلاح الدّين از عالم رفت . و از جمله وقايع اين سال آنكه چون صلاح الدّين از دمشق به مصر رفت ، فرنگان نقص عهد نموده شروع در بىاندامى و تاخت و تاراج بلاد شام نموده ، اعمال بعلبك را خراب كردند . و چون شمس الدوله تورانشاه كه در دمشق مانده بود بر اين حال اطّلاع يافت لشكرى آراسته متوجّه دفع ايشان شد و در موضعى كه به عين الجرّ « 3 » اشتهار دارد ميانهء شمس الدّوله تورانشاه و فرنگان محاربه واقع شد . شمس الدوله طاقت مقاومت نياورده روى به گريز نهاد و جمعى كثير از سپاه او به قتل رسيد و جمعى اسير گشتند ؛ از آن جمله سيف الدّين ابو بكر سلّار ، كه از اعيان سپاه شام بوده گرفتار شد . و فرنگان قوّت تمام يافتند . و از جمله وقايع اين سال آنكه شهاب الدّين ، صاحب شهرزور ، كه از جمله امراى سيف الدّين غازى بود ، بهواسطهء آنكه سيف الدّين غازى ، مجاهد الدّين قايماز را - كه ميانهء او و شهاب الدّين مذكور عداوت قديم بود امير الأمراى خود ساخته بود - اظهار تمرّد و عصيان نمود . و چون اين معنى اشتهار يافت ، پس جلال الدّين ، وزير سيف الدّين ، كه ميانهء او و شهاب الدّين مذكور صداقت و دوستى بود ، مكتوبى نصيحتآميز - كه آن مكتوب ميانهء عربان مشهور است و در حقيقت دستور ملكدارى تواند بود - نوشته به او فرستاده و او را از مخالفت ولىنعمت بسيار ترسانيد و از وخامت عاقبت آن حركت هراسانيد . و چون آن مكتوب بلاغت اسلوب به شهاب الدّين رسيد ، مضامين آن در خاطر او تأثير تمام كرد . بنابراين ، ترك مخالفت نموده به خدمت سيف الدّين غازى آمد و به عنايات پادشاهانه سرافراز گشت . و از جمله وقايع عجيبه كه از قبيل « فرج بعد الشدّة » تواند بود ، ميانهء دو برادر ابراهيم و عيسى كه از كردان بشنويه بودند واقع شده بود . و كيفيت آن واقعه در تواريخ معتبره چنين آوردهاند كه در ديار عرب در جزيرهء ابن عمر فنك « 4 » كه به استحكام آن مبالغه توان گفت كه در هيچجا قلعهاى ديگر واقع نيست مگر قلعهء دولتآباد دكهن ؛ چه ؛ اين قلعهء فنك نيز مانند
--> ( 1 ) . در متن : معظم ، تصحيح براساس الكامل و معجم البلدان . ( 2 ) . ذراع : نام چندين واحد قديم براى طول است كه جملگى مبتنى بر فاصلهء آرنج تا نوك انگشت وسطى بوده است . ذراع هاشمى يا ذراع مساحى به طول متوسط 5 / 66 سانتيمتر است كه از زمان منصور خليفه به كار گرفته شده است . - دايرة المعارف مصاحب . ( 3 ) . ناحيه است در بقاع بين بعلبك و دمشق . گفته مىشود كه حضرت نوح ( ع ) از اين مكان بر كشتى نشست . - ياقوت ، معجم البلدان . ( 4 ) . در متن : فناب ، تصحيح براساس الكامل و معجم البلدان .